Komkommer

komkommer

Minikomkommer 'Melita'

'Gele Tros'

Lengtedoorsnede rijpe komkommer

De komkommer is een vrucht die in Nederland en België vooral rauw als salade wordt gegeten, en daarom ook wel als groente wordt beschouwd. Maar de komkommer behoort in feite tot de vruchtsoort Cucumis sativus, die al meer dan 3000 jaar gekweekt wordt. Ze hoort dus tot dezelfde familie als de meloen (Cucumis melo) en tot hetzelfde geslacht als de courgette (Cucurbita pepo). Het zijn warmteminnende planten en ze groeien in Nederland en België het beste onder glas. De komkommerplant is eenjarig. Aan één stengel kunnen tientallen komkommers groeien. De gekweekte komkommer heeft alleen maar vrouwelijke bloemen, waar zonder bevruchting of bestuiving de komkommer uit groeit.

De plant heeft grote bladeren, die over de vruchten heen groeien. De plant is een klimplant met hechtranken, maar kan ook horizontaal groeiend op de grond geteeld worden. Voordat er kassen waren werden de komkommers op broeiveuren onder platglas geteeld. Later werd het platte glas rechtop gezet en vormde zo een kas. In de glastuinbouw worden de planten langs binddraad omhoog geleid. In Nederland en België is de komkommer door de teelt in verwarmde kassen tegenwoordig (sinds ongeveer 1960) het gehele jaar verkrijgbaar. In deze kassen groeien de komkommers nadat ze gebloeid hebben in ongeveer 10 tot 14 dagen uit naar een volledige komkommer, dus van een komkommer van minder dan 50 gram naar een komkommer van tussen de 400 en 450 gram.
De vrucht wordt geoogst als deze nog donkergroen is. Een rijpe vrucht verkleurt naar geelgroen. Doordat de vrucht parthenocarp is, worden er geen zaden gevormd, soms zijn echter nog wel rudimentaire zaden aan de zaadlijsten te zien.

De vruchten die in Nederland en België gegeten worden zijn in de regel 35 tot 39 centimeter lang en 5 cm in diameter met een gewicht van 350 tot 450 gram. Kleinere komkommers, de zogenaamde minikomkommers, komen echter ook voor, vooral in Engeland. Deze komkommers zijn 14 - 18 cm lang met een gewicht van 110 - 130 gram. Er bestaat een gele en een witte variant. In de omgeving van Utrecht zijn nog lang de gele komkommers onder platglas geteeld. Door verdwijning van het platte glas en doordat de gele komkommer niet bittervrij is, is deze teelt verdwenen.

Inhoudsstoffen

Komkommer bevat vooral water en weinig voedingsstoffen. De voedingswaarde, uitgedrukt per 100 gram ongeschild product, is:

Bereiding

De komkommer wordt meestal als salade gegeten en al dan niet geschild. Sommige mensen vinden het lekkerder om hem te halveren en de zaadlijsten te verwijderen. Anderen vinden dat niet nodig. De komkommer kan, eenmaal geschild, worden geraspt of in dunne plakken gesneden. Komkommersalade wordt aangemaakt met olie, azijn, wat zout en peper. Eventueel kan ook fijngesneden ui worden toegevoegd of andere kruiden, zoals dille of peterselie.

Komkommersalade is erg vochtig. Als dit niet wenselijk wordt geacht, kan men de gesneden of geraspte komkommer eerst laten uitlekken in een zeef. Door het toevoegen van zout gaat dit uitlekken sneller.

Komkommer kan echter ook worden gestoofd, gevuld met gehakt om in de oven gaar te braden, of als garnering worden gebruikt.

Een Grieks recept met komkommer is tzatziki. Geraspte komkommer wordt vermengd met dikke Griekse (of Bulgaarse) yoghurt, veel knoflook uit de knijper en vrij veel zout. Ook hierbij moet ervoor worden gezorgd dat het geheel niet te vochtig wordt. Men kan zowel de yoghurt als de komkommer daartoe laten uitlekken. (Zie ook: Augurk, Nederlandse gerechten).

Bewaren

Komkommers kunnen het beste geseald bewaard worden bij een temperatuur van 10 °C tot 15 °C. Als ze in de koelkast worden bewaard, blijven ze minder lang goed.

Ziekten en beschadigingen

Valse meeldauw

De komkommerplant kan aangetast worden door verschillende virussen, ziekten, schimmels en plagen.

Plagen:

• spint;
• trips;
• witte vlieg;
• mineervlieg;
• rupsen;
• wantsen;
• luizen.

Schimmels:

• meeldauw , echte en valse; ook wel wit genoemd (Sphaerotheca fuliginea en Pseudoperonospora cubensis);
• Botrytis;
• Fusarium;
• Mycospharella.

Ziekten:

• Verwelkingsziekte;
• bleke vruchtenziekte;
• vergelingsziekte;
• necrose.

Virussen:

• Komkommermozaïkvirus;
• Komkommerbontvirus.

Trivia

• De komkommertijd krijgt zijn naam van het zomerseizoen, waarin komkommers volop worden aangevoerd, maar waarin er over het algemeen weinig nieuws is te melden door de media.
• De princeps Tiberius wordt gezegd een serre avant la lettre te hebben laten aanleggen door zijn slaven om heel het jaar door verse komkommers te kunnen hebben.
• In juni 2009 werd de website komkommer.info opgezet waarop een onderzoek werd gepubliceerd over de stimulerende werking van de komkommer op het menselijk energiepeil en concentratievermogen; het bleek echter een nep-onderzoek bedoeld om de invloed van en op media te onderzoeken door studenten communicatie .