Adelaarsvaren

Taxonomische indeling

Rijk:	Plantae (Planten)
Stam:	Embryophyta (Landplanten)
Klasse:	Pteropsida (Varens en paardenstaarten)
Orde:	Filicales
Familie:	Dennstaedtiaceae (Adelaarsvarenfamilie)
Geslacht:	Pteridium

soort

Pteridium aquilinum
(L.) Kuhn (1879)

De adelaarsvaren (Pteridium aquilinum) is een varen die bijna over de gehele wereld voorkomt. Het is een forse plant die voornamelijk in het wild wordt aangetroffen in bossen op zandgrond, maar de soort groeit ook op open plekken, waaronder in Nederland. De adelaarsvaren houdt niet van heel vochtige grond en kalk. Op kalkhoudende grond zal de plant dan ook niet gauw worden aangetroffen. De vermeerdering geschiedt vooral door middel van de dikke, zwarte wortelstok.

Op deze wijze kan de adelaarsvaren op sommige plaatsen soms een moeilijk te bestrijden onkruid zijn. Op onbeschutte plaatsen is er een kans dat de plant schade oploopt als gevolg van kou (bijvoorbeeld een koude wind of nachtvorst).

Bladeren

De bladeren van de adelaarsvaren staan alleen en zijn dubbelgeveerd, soms zelfs driedubbel geveerd.

Als men de bladsteel aan de voet schuin doorsnijdt, ziet men een figuur dat op twee adelaars lijkt. Hieraan dankt de soort zijn naam. Die figuur ontstaat overigens door de ligging van de vaarbundels.

De bladveren kunnen wel een meter hoog worden. Er zijn zelfs exemplaren bekend met bladveren van 3 meter.

Sporenhoopjes

De sporenhoopjes (sori) zitten langs de bladrand en zijn door de omgeslagen rand bedekt. De sporen zijn rijp in juli of augustus. Voor meer informatie over de voortplanting, zie het artikel varens.

Toxiciteit

De bladen van de adelaarsvaren zijn het meest toxische deel van de plant. De toxiciteit berust op verschillende factoren. Zo bevat de plant thiaminase, een enzym, dat vitamine B₁ afbreekt. Het gevolg is een vitamine B₁ deficiëntie. Verder bevat de plant sesquiterpenen die bij het rund en schaap een aplastische anemie kunnen veroorzaken. Bij runderen wordt verder nog een gestoorde bloedstolling vastgesteld. Een verdere factor is een carcinogene factor, die in de urineblaas en het maagdarmkanaal tumoren laat ontstaan.

Desondanks worden speciaal behandelde en ingelegde, jonge spruiten in Korea en Japan als groente bij rijst gegeten.